DÜNYA SAĞLIK ÖRGÜTÜ'NÜN 2022 YILI VERİLERİNE GÖRE, DÜNYA GENELİNDE YAKLAŞIK 19 MİLYON 800 BİN KİŞİ KALP VE DAMAR HASTALIKLARI NEDENİYLE HAYATINI KAYBETTİ. BU ÖLÜMLERİN BÜYÜK ÇOĞUNLUĞUNU KALP KRİZİ VE İNME OLUŞTURURKEN, TÜİK 2023 VERİLERİ DE TÜRKİYE'DE HER ÜÇ ÖLÜMDEN BİRİNİN DOLAŞIM SİSTEMİ HASTALIKLARINA BAĞLI OLDUĞUNU ORTAYA KOYUYOR.
Acıbadem Kartal Hastanesi Kardiyoloji Uzmanı Dr. Redwan Seid Busery, kalp krizlerinin genç erişkinlerde artış gösterdiğini vurgulayarak, "Kalp krizleri genellikle 50-70 yaş aralığında görülür. Ancak, son yıllarda yaşam tarzındaki değişimler ve belirti vermeyen risk faktörleri nedeniyle erken başlangıçlı, yani 45 yaş altı kalp krizi vakalarında dikkat çekici bir artış olduğu belirtiliyor. Uluslararası çalışmalar, tüm kalp krizi vakalarının yaklaşık yüzde 5 ila yüzde 10'unun 45 yaş ve altındaki kişilerde görüldüğünü ve bu oranın son 10-15 yılda kalıcı olarak yükseldiğini gösteriyor." diyor.
DR. REDWAN SEID BUSERY
ACIBADEM KARTAL HASTANESİ KARDİYOLOJİ UZMANI
GİZLİ RİSK FAKTÖRLERİNE DİKKAT!
Kalp krizi (tıbbi adıyla miyokard enfarktüsü), kalbi besleyen koroner damarların ani şekilde tıkanmaları sonucu kalp kasına yeterli kan ve oksijenin ulaşamamasıyla ortaya çıkan ve hayatı tehlikeye sokan klinik bir tablodur. Bu tıkanma çoğunlukla damar duvarında bulunan aterosklerotik plağın yırtılması ve bölgede hızla pıhtı oluşmasıyla gelişir. Kardiyoloji Uzmanı Dr. Redwan Seid Busery, özellikle sigara, obezite, sağlıksız beslenme ve yoğun stresin genç erişkinlerde kalp krizi riskini hızla yükselttiğine dikkat çekerek, "Bunlara ek olarak, özellikle ailevi kolesterol sorunları, yüksek tansiyon ve insülin direnci gibi çoğu zaman belirti vermeden ilerleyen 'gizli' risk faktörleri genç erişkinlerde fark edilmeden yıllarca damar hasarı oluşturabiliyor." bilgisini veriyor. Dr. Redwan Seid Busery, bu nedenle ailede erken yaşta kalp hastalığı öyküsü olan veya kolesterol, tansiyon ve diyabet gibi metabolik riskler taşıyan genç yaş grubundaki kişilerin düzenli olarak taranmalarının büyük önem taşıdığını belirterek, "Erken farkındalık, zamanında yapılan kontroller ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları genç yaş grubunda kalp krizinin önemli ölçüde önlenmesini sağlayabilir." diyor.
SİGARA VE TÜTÜN ÜRÜNLERİNDEN UZAK DURUN
Sigara ve tütün ürünleri genç yaşta kalp krizi geçirmenin en güçlü risk faktörlerinden biri olarak karşımıza çıkıyor. Büyük uluslararası analizlerde, aktif sigara içen bireylerde kalp krizi riskinin hiç içmeyenlere kıyasla yaklaşık üç kata yakın arttığı gösterilmiş. Tütünün damar iç yüzeyini bozması, pıhtılaşmayı artırması ve ani damar tıkanıklığına yol açması bu ilişkiyi açıklıyor. Peki, ne yapmalı? Nikotin replasman tedavileri ve profesyonel destek programlarıyla sigaranın bırakılması kalp krizi riskini kısa sürede belirgin şekilde azaltıyor.
AİLEVİ HİPERKOLESTEROLEMİ
Ailevi hiperkolesterolemi, LDL kolesterolün (kötü huylu kolesterol) genetik olarak çok yüksek seyrettiği bir durum ve genç erişkinlerde kalp krizi oluşumunun en önemli nedenlerinden biridir. Kardiyoloji Uzmanı Dr. Redwan Seid Busery, "Genç yaşta görülen 'beklenmedik' kalp krizlerinin önemli bir bölümü ailevi hiperkolesterolemi sebebiyle gelişir." Derken, ailede erken kalp krizi öyküsü olan kişilerin 20'li yaşlardan itibaren düzenli LDL kolesterol ölçümü yaptırmasını; gerekirse ileri değerlendirmenin planlanması gerektiğini dile getiriyor.
OBEZİTE, İNSÜLİN DİRENCİ VE DİYABET
Erken koroner arter hastalığının ana belirleyicileri arasında yer alan obezite, insülin direnci ve diyabet genç nüfusta giderek yaygınlaşıyor. Sistematik derlemeler, bu metabolik bozuklukların kalp krizi riskini anlamlı biçimde artırdığını gösteriyor. Dr. Redwan Seid Busery, obeziteye eşlik eden inflamasyon, damar sertliği ve metabolik stresin bu riskin temel mekanizmalarını oluşturduğunu söylerken, sağlıklı beslenme, kilo kontrolü, düzenli fiziksel aktivite ve metabolik risklerin erken tespiti ile koruyucu etki sağlanabileceğinin altını çiziyor.
FİZİKSEL AKTİVİTEYİ KESMEYİN
Düzenli fiziksel aktivite yapmayan genç erişkinlerde obezite, dislipidemi (kandaki yağ düzeylerinin normalin üzerine çıkması veya dengesizleşmesi) ve yüksek tansiyon gibi risk faktörleri kalp krizi riskini artırıyor. Yapılan geniş çaplı çalışmalarda, düzenli fiziksel aktivitenin koruyucu etkisi net biçimde gösterilmiş ve haftalık aktivitenin artmasıyla riskin azaldığı saptanmış. Peki, ne yapmalı? Haftada en az 150 dakika orta tempolu egzersiz (yürüyüş, koşu, bisiklet) hedeflenmeli; günlük sedanter, yani hareketsiz geçirilen süre mümkün olduğunca azaltılmalı.
ERKEN YAŞ HİPERTANSİYONUNA DİKKAT EDİN
Genç yaşta fark edilmeyen veya tedavi edilmeyen yüksek tansiyon damar duvarını hızla yıpratarak erken ateroskleroz (damar sertliği) ile kalp ve damar hastalığı riskini artırıyor. Yapılan geniş çaplı çalışmalar, kan basıncındaki her 10 birimlik (10 mmHg) kontrolün kalp krizi ve inme gibi ciddi kalp ve damar olaylarının riskini belirgin şekilde azalttığını gösteriyor. Bu nedenle, genç erişkinlerin yılda en az bir kez kan basıncını ölçtürmeleri gerekiyor. Risk grubunda olanların ise daha sık takip edilmeleri öneriliyor.
